QR menü nedir, nasıl hazırlanır?

QR menü nedir?

QR menü, bir restoranın, kafenin, barın ya da otelin menüsünün telefonda açılan dijital hâlidir. Misafir masadaki, kapıdaki ya da vitrindeki karekodu telefonunun kamerasıyla okutur ve menü tarayıcıda açılır; uygulama indirmesi, üye olması ya da bilgi girmesi gerekmez.

Fiyat Etiketi Yönetmeliği, "QR kod" yerine "karekod" sözcüğünü kullanır ve onu "fiyat listesine erişimi sağlayan görsel" olarak tanımlar. Yani karekod menünün kendisi değil, menüye götüren bağlantıdır; menünün kendisi, kodun açtığı sayfadır.

İşletme açısından QR menünün başlıca faydaları şunlardır:

• Fiyatlar ve ürünler tek yerden güncellenir; değişiklik bütün masalara aynı anda yansır.
• Menü birden çok dilde sunulabilir; misafir dili kendisi seçer.
• Ürün fotoğrafları, kısa açıklamalar, içerik ve alerjen bilgisi gibi basılı menüye sığmayan ayrıntılar eklenebilir.
• Tükenen bir ürün, menü yeniden basılmadan geçici olarak gizlenebilir.

Nasıl çalışır?

QR kod, içine bir web adresi yazılmış bir görseldir. Telefonun kamerası kodu okur ve adresi gösterir; misafir dokunduğunda adres tarayıcıda açılır. Kodun kendisi menüyü taşımaz, yalnızca menünün adresini taşır. Bu yüzden kodun içinde hangi adresin yazılı olduğu, QR menünün en önemli teknik kararıdır. İki yaygın yol vardır:

• Sabit adresli kod: Kodun içinde doğrudan menünün adresi bulunur; tercihen işletmenin kendi alan adında (ör. menu.isletmeniz.com). Menünün içeriği değişse de adres aynı kaldığı için kod hiç değişmez.
• Üçüncü taraf "dinamik QR" hizmeti: Kodun içinde hizmeti veren firmanın kısa adresi bulunur; okutulduğunda firma misafiri sizin menünüze yönlendirir. Hedef adres sonradan firmanın panelinden değiştirilebilir ve okutma sayıları gibi istatistikler görülebilir.

Dinamik QR hizmetleri kolay bir başlangıç sunar, ama bütün basılı kodlarınızın çalışması o firmanın yönlendirmesine bağlıdır. Deneme süresi ya da abonelik bittiğinde yönlendirmeyi durduran hizmetler olabilir; kodu oluşturmadan önce bu şartı mutlaka okuyun. Kendi alan adınızdaki sabit adresli bir kodda da alan adını zamanında yenilemeniz gerekir; ama bu, kontrolü tamamen sizde olan tek bir yenilemedir.

QR menü basılı menünün yerine geçer mi?

Tamamen geçmez. Türkiye'de yiyecek ve içecek sunan işyerlerinde fiyat listeleri, Ticaret Bakanlığının Fiyat Etiketi Yönetmeliği ile düzenlenir (Resmî Gazete, 28 Haziran 2014, sayı 29044). 19 Aralık 2023 tarihli değişiklik (yürürlük: 1 Ocak 2024), yönetmeliğin 8. maddesinde fiyat listelerinin işyerinin giriş kapısının önüne ve hizmet sunulan masaların üstüne, tüketicilerin kolayca görüp okuyabileceği şekilde konmasını öngördü. Madde, 11 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33044) yayımlanan ve aynı gün yürürlüğe giren değişiklikle yeniden düzenlendi. Güncel metne göre:

• Fiyat listesi işyerinin giriş kapısının önüne ve hizmet sunulan masaların üstüne konur; birden fazla giriş kapısı varsa her kapı için ayrı ayrı.
• Masalardaki fiyat listeleri tüketicilere karekodla da gösterilebilir; ancak tüketici isterse fiyat listesinin ayrıca verilmesi zorunludur.
• Bakanlığın belirlediği ölçütlere uyan işyerleri, fiyat listesi verilerini Bakanlığın sistemine aktarır; bunun usul ve esasları Bakanlıkça ilan edilir.

Metindeki bir ayrıntıya dikkat edin: karekod seçeneği, 8. maddenin 2. fıkrasında masalardaki fiyat listeleri için anılıyor; giriş kapısının önündeki liste için metinde böyle bir seçenek yazmıyor. Masada QR menü kullanıyorsanız, müşteri istediğinde fiyat listesini ayrıca verebilecek durumda olun. Bu yüzden QR menüyü fiyat listesinin yerine değil, yanında kullanmanızı öneririz. Kapıdaki listede, masalardaki listede ve QR menüde fiyatların aynı olmasına dikkat edin; QR menüyü güncellediğiniz gün diğer listeleri de güncellemek iyi bir alışkanlıktır.

Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Kurallar değişebilir; güncel metin için Resmî Gazete'ye ve Ticaret Bakanlığının duyurularına bakın.

PDF mi, web sayfası mı?

QR kodun açtığı menü bir PDF dosyası da olabilir, telefona göre hazırlanmış bir web sayfası da. Elinizde hazır bir PDF varsa en hızlı başlangıç odur; ancak iki seçenek misafire aynı deneyimi sunmaz.

Birkaç ürünlük, nadiren değişen bir menü için PDF yeterli olabilir. Menünüz uzunsa, fiyatlar sık değişiyorsa ya da yabancı misafirleriniz çoksa web sayfası menü uzun vadede daha az uğraştırır.

İyi bir QR menüde neler olmalı?

• Kategori şeridi: Uzun menülerde üstte duran bir şerit, misafirin içeceklere ya da tatlılara tek dokunuşla geçmesini sağlar.
• Okunaklı yazı ve renk karşıtlığı: Menü çoğu zaman loş bir ortamda okunur; yazı küçük, renkler soluk olmamalıdır.
• Net fiyatlar: Her ürünün fiyatı adının hemen yanında ya da altında görünmeli; porsiyon farkı varsa her biri ayrı yazılmalıdır.
• Kısa açıklamalar: Ürünün neyden yapıldığını bir iki cümleyle anlatan açıklamalar, özellikle yabancı misafirler için seçimi kolaylaştırır.
• İsteğe bağlı fotoğraf, içerik ve alerjen bilgisi: Fotoğraflar sayfayı ağırlaştırmayacak boyutta olmalıdır.
• Dil seçici: Turistik bölgelerde İngilizce, Rusça, Almanca gibi diller; misafir dili menünün üstünden seçer.
• Hızlı açılma: Zayıf mobil bağlantıda da çabuk açılan, hafif bir sayfa.
• Misafirden bir şey istememe: Uygulama kurdurma, üyelik ya da kişisel bilgi isteme yok.
• İşletmenin kendi kimliği: Menü sizin alan adınızda, sizin logonuz ve renklerinizle durmalı; başka bir firmanın adı ya da reklamı görünmemelidir.
• Yazılı adres: Kodun yanında menünün adresi de yazmalıdır; kamerası kodu okumayan misafir adresi elle girebilir.

Sipariş verme ya da masadan ödeme gibi özellikler de QR menüye eklenebilir; ama bunlar kasa, mutfak ve ödeme sistemleriyle bağlantı gerektiren ayrı bir kapsamdır ve baştan ayrıca konuşulmalıdır.

QR kodun basımı ve yerleşimi

İyi hazırlanmış bir menü, okunmayan bir kod yüzünden boşa gidebilir. Kodu bastırmadan önce şu noktalara dikkat edin:

• Boyut: Kodun boyutu, okutulacağı mesafeye göre seçilir. Masadaki kart yakından, kapıdaki ya da vitrindeki kod daha uzaktan okutulur; bu yüzden onlar daha büyük basılmalıdır. Kodun içindeki adres kısa olursa kod daha sade olur ve küçük basıldığında da kolay okunur.
• Boş kenar: QR kodu geliştiren Denso Wave'in açıklamasına göre kodun her yanında dört modül genişliğinde boş bir kenar bırakılmalıdır; modül, kodu oluşturan küçük karelerden biridir. Kodun hemen kenarına yazı ya da çerçeve basmayın.
• Kontrast: Açık zemin üzerinde koyu kod en güvenli seçimdir. Ters renkli (koyu zeminde açık renkli) ya da soluk renkli kodları her telefon aynı kolaylıkla okumayabilir.
• Ortadaki logo: QR kodların hata düzeltme özelliği, kod kirlendiğinde ya da kısmen zarar gördüğünde de okunmasını sağlar. Ortaya konan logo bu payın bir kısmını kullanır; logolu kod mutlaka denenmelidir.
• Yüzey: Parlak ve yansıtıcı malzemeler ışığı yansıtıp okumayı zorlaştırabilir; mat yüzey daha güvenlidir.
• Deneme: Bastırmadan önce kodu farklı marka ve yaşta birkaç telefonla, loş ışıkta ve masaya oturan birinin mesafesinden okutun.

Yerleşim için kodu her masada, misafirin oturduğu yerden rahatça görebileceği bir noktaya koyun. Kapıda, zorunlu fiyat listesinin yanında ikinci bir kod bulunması, içeri girmeden menüye bakmak isteyenler için kullanışlıdır. Kodun yanına "Menü için okutun" gibi kısa bir yazı ekleyin.

Maliyeti ne belirler?

QR menünün maliyetini, menünün büyüklüğü ve ondan beklenenler belirler:

• Ürün ve kategori sayısı.
• Dil sayısı ve çevirilerin kimden geleceği.
• Ürün fotoğraflarının hazır olup olmadığı, yoksa kimden geleceği.
• Fiyatları kendiniz değiştirebileceğiniz bir düzenleme ekranı isteyip istemediğiniz.
• Şube sayısı ve şubelerde fiyatların farklı olup olmadığı.
• Alan adı ve barındırma.

Karşılaştırma yaparken hazırlık ücretini süregelen ücretlerden ayırın. Abonelikli hazır QR menü hizmetleri hızlı başlar, ama abonelik sürdükçe ödeme devam eder ve menü o firmanın altyapısında durur. Kendi alan adınızda hazırlanan bir menüde hazırlık bir kez yapılır; süregelen masraflar alan adı, varsa barındırma ve istenirse bakım ücretleridir. Kodların baskısı (masa kartı, etiket, stand) ayrı bir kalemdir; biz baskıya hazır dosyaları teslim ederiz.